Çelik buharlı yatlardan günümüze ulaşan tek örnek olan 1901 yapımı 38 metrelik Cangarda, RMK Yachts’ın İstanbul’daki modern tersanesinde yürüttüğü kapsamlı restorasyon projesinin ardından başarıyla suya indirildi. Rahmi M. Koç Müzesi’nde sergilenmeye başlayan yat, erken dönem buhar gücüyle çalışan yatçılığın yaşayan bir örneği olarak gelecek nesillere ilham vermeyi sürdürüyor.
1927’de lüks güvertesinde İngiltere Kralı VIII. Edward ile İngiltere ve Kanada başbakanlarını ağırlayarak devlet yetkililerinin önemli bir buluşmasına ev sahipliği yapan Cangarda, Amerika’da Charles Canfield için özel olarak üretilmiş olup Delaware’deki “Pusey & Jones” tersanesinde geliştirilen zengin denizcilik mirasını da yansıtıyor.
Rahmi M. Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı tarafından 2024’te satın alınan Cangarda, yapımından bu yana birçok restorasyon geçirdi, hatta tamamen battıktan sonra yeniden hayata döndürüldü.
“Amacımız ruhunu korumaktı”
Ekim 2024’te İstanbul’a getirilen Cangarda’nın restorasyonu, RMK Yachts’ta büyük titizlikle yürütüldü. Tüm süreç boyunca teknik güvenilirlik sağlanırken tarihsel özgünlüğünün korunmasına da özen gösterildi. Restorasyonun en büyük zorluklarından biri olan Cangarda’nın buhar tahrik sistemi orijinal tasarımına uygun olarak yeniden hayata geçirildi. İhtişamlı yat Cangarda’nın tarihsel dönüşüm sürecinin belgeselinin de çekildiğini duyuran RMK Yachts Direktörü Cüneyt Okçu, “Cangarda’ya en başından itibaren bir yenileme projesi olarak değil, küresel denizcilik mirasına karşı bir sorumluluk olarak yaklaştık. Amacımız onun ruhunu yeniden yorumlamak değil, korumaktı.” dedi.
Denizin En Kıdemli “Kartal”ı Örnen
İstanbul’un tarihi denizcilik merkezi Haliç’teki Rahmi M. Koç Müzesi’nde sergilenecek olan bir diğer kültür mirası ise 1903 yılında İsveç’te inşa edilen Örnen isimli buharlı römorkör. İsveççe “Kartal” anlamına gelen Örnen, günümüze ulaşan en eski römorkörler arasında gösteriliyor. Bakımlarının ardından Rahmi M. Koç Müzesi’nde sergilenmeye başlayan çelik gövdeli, 16 metrelik Örnen, II. Dünya Savaşı sırasında kısa bir süre askeri amaçla kullanıldıktan sonra sivil hizmet vermeye devam etti. Yüz yılı aşan bir süre çeşitli İsveçli armatörlerin mülkiyetinde kalan Örnen, 2011’de İsveç denizcilik otoriteleri tarafından kültürel miras statüsüyle tescil edildi. Hakan Bulgurlu tarafından Rahmi M. Koç Müzesi’ne hediye edilen Örnen, 2025’te Türkiye’ye getirilerek, müzenin sitimli gemiler koleksiyonuna katıldı.
Rahmi M. Koç Müzesi Genel Müdürü Mine Sofuoğlu, Cangarda ve Örnen’in müze koleksiyonuna katılmasının Türkiye’nin denizcilik mirasına önemli bir katkı sunduğunu şu sözlerle vurguladı: Cangarda ve Örnen’in Rahmi M. Koç Müzesi koleksiyonuna kazandırılması, denizcilik tarihinin gelecek nesillere aktarılması açısından büyük bir değer taşıyor. Bu eşsiz iki mirasın ziyaretçilerle buluşması, geçmişin mühendislik başarılarını ve denizcilik kültürünü yakından deneyimleme fırsatı sunarken, müze olarak objelerin yalnızca maddi varlığını değil, taşıdıkları hafızayı ve ruhu da koruyarak geleceğe taşıma sorumluluğumuzun ne denli önemli olduğunu ortaya koyuyor.
