Karadeniz Teknik Üniversitesi, Türkiye’nin denizcilik vizyonuna yön veren köklü yükseköğretim kurumlarının başında geliyor. KTÜ, özellikle denizcilik eğitimi konusunda Türkiye’nin önde gelen referans merkezlerinden biri olarak konumlanıyor. Üniversitenin 2024–2028 Stratejik Planı doğrultusunda şekillenen yeni vizyonu; yenilikçi, sürdürülebilir ve bilim temelli bir denizcilik eğitim modeli geliştirmeyi, sektörle daha güçlü entegrasyon sağlamayı ve Türkiye’nin küresel denizcilik rekabet gücünü artırmayı hedefliyor. KTÜ Rektörü Prof. Dr. Hamdullah Çuvalcı ile üniversitenin geleceğe yönelik stratejik hedeflerini, denizcilik alanındaki çalışmalarını ve sektörle kurduğu çok katmanlı iş birliklerini konuştuk. Prof. Dr. Hamdullah Çuvalcı “Türkiye’nin öncü yükseköğretim kurumlarından biri olarak, 2024–2028 Stratejik Planı doğrultusunda gelecek vizyonunu üç temel eksen üzerine inşa etmektedir: eğitim-öğretimde kalite, araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve uluslararasılaşma.” dedi.
KTÜ, köklü geçmişi ve akademik birikimiyle Türkiye’nin önde gelen üniversiteleri arasında yer alıyor. Bu perspektiften hareketle, üniversitenin bugün için belirlediği stratejik öncelikleri ve gelecek vizyonunu tanımlar mısınız?
Karadeniz Teknik Üniversitesi, köklü akademik birikimi ve 70 yıllık kurumsal tecrübesiyle Türkiye’nin öncü yükseköğretim kurumlarından biri olarak, 2024–2028 Stratejik Planı doğrultusunda gelecek vizyonunu üç temel eksen üzerine inşa etmektedir: eğitim-öğretimde kalite, araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve uluslararasılaşma. Üniversitemiz özellikle araştırma üniversitesi statüsünün gerektirdiği şekilde, uluslararası fonlardan desteklenen proje sayısını artırmayı, disiplinlerarası araştırma kültürünü yaygınlaştırmayı ve akademik insan kaynağının yetkinliğini geliştirmeyi stratejik öncelik olarak belirlemiştir. Eğitim-öğretim süreçlerinde kalite güvence sistemleri etkin bir biçimde işletilmekte; öğrenci memnuniyeti, mezun izleme sistemleri, sektör geri bildirimlerinin müfredatlara yansıtılması gibi uygulamalar kurumsallaşmıştır.
“KTÜ, denizcilik eğitimi ile sektörü iç içe geçiren çok katmanlı bir yapı kurmuştur”
Denizcilik sektörü hızla dönüşürken, üniversitelerin sektörle güçlü bağlar kurması eğitim kalitesinin yanı sıra mezunların istihdam başarısını da artırıyor. Karadeniz Teknik Üniversitesi’nin tersaneler, armatörler ve lojistik şirketleriyle yürüttüğü staj, uygulamalı eğitim ve AR-GE projeleri hakkında bilgi verebilir misiniz? Bu iş birliklerinin öğrencilerinizin mesleki gelişimine nasıl bir katkısı oluyor?
KTÜ özellikle denizcilik alanında, tersaneler, denizcilik firmaları ve lojistik kuruluşlarıyla çok yönlü iş birlikleri kurarak öğrencilerinin uygulamalı eğitim süreçlerini güçlendirmektedir. Bu kapsamda IMEAK DTO, GEMİMO ve GİSBİR gibi kuruluşlarla yapılan işbirlikleri aracılığıyla öğrencilerimizin gemilerde ve tersanelerde staj yapması sağlanmakta; Trabzon Limanı, bölge tersaneleri, Ülkemizin önde gelen Denizcilik şirketlerinde staj, teknik geziler, seminerler ve kurumsal tanıtım programları düzenlenmektedir. Kariyer Günleri ise bu sürecin en önemli bileşenlerinden olup 45’ten fazla firmanın katılımıyla gerçekleştirilen etkinliklerde öğrenciler, sektörün güncel uygulamalarını doğrudan uzmanlardan öğrenme fırsatı elde etmektedir.
Bu etkileşim ağı, öğrencilerimizin hem mesleki karar alma süreçlerini yönlendirmekte hem de istihdam fırsatlarına erişimini kolaylaştırmaktadır. Danışma kurulları ve sektör geri bildirimleri doğrultusunda müfredat sürekli güncellenmekte, böylece teorik bilgi endüstriyel pratikle uyumlu hâle getirilmektedir. Öğrencilerimiz, gerçek iş ortamlarında kazandıkları deneyimlerle problem çözme, iş güvenliği, mesleki etik ve operasyonel süreçlere hâkimiyet gibi kritik yetkinlikler edinmekte; bu da mezunlarımızın sektörde yüksek tercih edilirliğe sahip olmasına katkı sunmaktadır.
KTÜ, denizcilik eğitimi ile sektörü iç içe geçiren çok katmanlı bir yapı kurmuştur. Örnek olarak, Deniz Stajları, Uygulamalı Saha Deneyimi, Kariyer Günleri, AR-GE İş Birlikler verilebilir.
Nitelikli insan kaynağı üniversitelerin başarısında kritik rol oynuyor. Akademik kadroların gelişimi, üniversite içi kariyer politikaları ve genç araştırmacıların desteklenmesi konusunda KTÜ’nün izlediği yol haritası nedir?
KTÜ, nitelikli akademik insan kaynağını kurumsal sürdürülebilirliğin temel bileşeni olarak görmekte ve bu nedenle akademik kadro gelişimi için çok boyutlu bir yol haritası izlemektedir. Üniversitemizde geniş bir öğretim üyesi kitlesi yurt dışında doktora sırası ve doktora sonrası (post-doc) çalışmalar yürütmüş olup, ABD, Almanya, İsveç, İngiltere Japonya ve Kanada gibi bilim merkezlerinde edindikleri araştırma tecrübelerini KTÜ’ye taşımaktadır. Bu yapı, hem araştırma kalitemizi yükseltmekte hem de eğitim süreçlerine güncel bilimsel yöntemlerin entegrasyonunu sağlamaktadır.
Genç araştırmacılarımız TÜBİTAK 3501, 1001, 1002 ve 2209-A/B gibi programlarla teşvik edilmekte; üniversite içi teşvik sistemleri ile proje üretimi, yayın hazırlığı ve akademik hareketlilik desteklenmektedir. Ayrıca akademik yükseltme ölçütleri, yalnızca yayın sayılarına değil; proje performansı, eğitim kalitesi, toplumsal katkı ve paydaş etkileşimi gibi çoklu kriterlere dayalıdır. Böylece KTÜ, akademisyenlerine hem şeffaf hem gelişime açık hem de uluslararası rekabet gücünü artıran bir kariyer ortamı sunmaktadır.
Türkiye, denizcilikte coğrafyası ve jeopolitik nüfuzu ile sektörde güçlü bir potansiyele sahip. Bu çerçevede üniversitelerin, özellikle de KTÜ gibi köklü kurumların denizcilik sektörünün ihtiyaçlarına nasıl yön göstereceğini düşünüyorsunuz?
KTÜ, Karadeniz’e kıyısı, güçlü akademik birikimi ve çok disiplinli denizcilik altyapısıyla bu potansiyelin geliştirilmesinde önemli bir yönlendirici role sahiptir. Üniversitemiz, sektörel talepler doğrultusunda müfredatlarını sürekli güncellerken, dış paydaşlarımız ile temas halinde olup, Kariyer Günleri, sektör temsilcilerinin katılımı ile yapılan dersler, danışma kurulları ve sektör seminerleri ile sektörel ihtiyaçların doğrudan eğitim ortamına taşınmasını sağlamaktadır.
AB ve TÜBİTAK destekli hayalet ağ temizliği, deniz çöpleriyle mücadele, sürdürülebilir mavi ekonomi uygulamaları, kadın denizciler odaklı çalışmalar gibi çevresel denizcilik projeleri, sayesinde KTÜ, Türkiye’nin çevresel denizcilik politikalarına bilimsel katkılar sunmaktadır. . Aynı zamanda doktora mezunlarımızın ulusal ve uluslararası yükseköğretim kurumlarında, özellikle denizcilik sektörü odaklı fakültelerde öğretim üyesi olarak görev almaları, KTÜ’nün sadece bölgesel değil küresel ölçekte yön gösterici bir etki üretmesini sağlamaktadır. Sonuç olarak KTÜ, Türkiye’nin denizcilik vizyonuna hem bilimsel hem teknolojik hem de insan kaynağı boyutunda yön veren stratejik bir aktördür.
KTÜ’nün sektöre katkılarını değerlendirebilir misiniz? KTÜ, Denizcilik Fakültesi aracılığıyla uzun yıllardır bölge ve ülke için nitelikli denizcilik profesyonelleri yetiştiriyor. Denizcilik eğitiminde uluslararası standartlara uyum konusunda bize genel bir değerlendirme yapar mısınız?
KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi ve ilgili akademik birimler, uzun yıllardır Türkiye’nin denizcilik eğitiminde öncü rol oynamakta ve uluslararası standartlarla uyumlu bir eğitim modeli sürdürmektedir. Eğitim programlarımız, STCW ve IMO gerekliliklerine uygun şekilde düzenlenmekte; uygulamalı eğitim unsurları zengin simülatör laboratuvarları, makine dairesi uygulama ortamları ve denizcilik işletmeciliği ile tersane simülasyon sistemleriyle desteklenmektedir. Üniversitemizin kalite güvencesi politikaları, YÖKAK tam akreditasyon süreciyle pekişmiş; bu çerçevede eğitim-öğretim süreçleri düzenli olarak değerlendirilmektedir.
Mezunlarımızın Yurt dışı üniversiteler dahil, Türkiye’nin çeşitli denizcilik fakültelerinde, meslek yüksekokullarında ve eğitim merkezlerinde öğretim elemanı olarak görev alması, KTÜ’nün sektörde “insan kaynağı üretim merkezi” olarak kabul edildiğini göstermektedir. Yeni kurulan bazı denizcilik fakültelerinin eğitim süreçlerini KTÜ’den yetişen akademisyenleri bünyesine katarak yürütmesi de bu akademik etkimizin somut bir sonucudur. Uluslararasılaşma kapsamında Erasmus+ gibi programlarla öğrencilerimiz Avrupa ve dünyanın Denizcilik sektöründe ileri gelen ülkelerinde eğitim almakta, yabancı öğrenciler ise KTÜ’yü tercih etmektedir.
“Sürdürülebilirlik, hem müfredata hem de araştırmalara yön veren temel temasal alanlardan biridir”
Sektörde teknolojik dönüşüm hızlanırken eğitim müfredatları da yenileniyor. Dijitalleşme, otonom gemiler, yapay zekâ ve sürdürülebilirlik gibi alanlarda KTÜ’nün denizcilik eğitimini güncelleme ve geleceğe hazırlama stratejileri nelerdir?
Denizcilik sektöründe digital ve teknolojik dönüşümün hızlanması, KTÜ’nün müfredatını sürekli güncel tutmasını gerektirmektedir. Üniversitemiz, dijitalleşme, büyük veri analitiği, yapay zekâ tabanlı operasyon yönetimi, otonom ve yarı otonom gemi teknolojileri, çevreci ve alternatif yakıt sistemleri gibi alanları eğitim programlarına sistematik biçimde entegre etmektedir. Bu kapsamda simulator ve laboratuvarlarımız güncellenmekte; öğrencilerimizin güncel teknolojilere hâkim olmalarını sağlayan uygulamalı eğitim modülleri geliştirilmektedir.
Sürdürülebilirlik, hem müfredata hem de araştırmalara yön veren temel temasal alanlardan biridir. Karadeniz ekosisteminin korunmasına yönelik AB projeleri, deniz çöplerinin azaltılması, mavi ekonomi uygulamaları ve yeşil teknoloji geliştirme faaliyetleri, sürdürülebilir denizcilik anlayışının üniversitemizde güçlü bir şekilde yerleşmesini sağlamaktadır.
Üniversite–sektör iş birliği denizcilik alanında doğrudan operasyonel kaliteye yansıyor. KTÜ’nün tersaneler, armatörlük şirketleri, lojistik firmaları ve kamu otoriteleri ile yürüttüğü iş birlikleri hangi alanlarda yoğunlaşıyor? Bu iş birliklerinin öğrencilere ve sektöre katkıları nelerdir?
KTÜ’nün üniversite–sektör iş birlikleri denizcilik firmaları, odalar, tersaneler, klas kuruluşları, liman işletmeleri, lojistik şirketleri ve kamu otoriteleriyle çok yönlü olarak sürdürülmektedir. Bu iş birlikleri teknik geziler, staj programları, müfredat danışma toplantıları, proje ortaklıkları, kariyer günleri ve uzman seminerleri şeklinde yürütülmektedir. Uluslararası firmalarla yapılan protokoller sayesinde öğrencilerimizin dünya denizciliğiyle doğrudan temas kurması sağlanmaktadır.
Bu iş birlikleri, hem öğrencilerin profesyonel becerilerini artırmakta hem de sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine katkı sunmaktadır.
“Üniversitemiz alternatif yakıt teknolojileri, karbon emisyonlarının azaltılması, enerji verimliliği ve yeşil liman uygulamaları gibi alanlarda AR-GE çalışmaları yürütmektedir”
Sürdürülebilirlik ve çevresel sorumluluk artık denizcilik sektörünün ayrılmaz bir parçası. KTÜ’nün çevresel farkındalık, sürdürülebilir denizcilik ve yeşil teknoloji alanlarında yürüttüğü projeler veya planladığı yeni çalışmalar hakkında bilgi verebilir misiniz?
Sürdürülebilirlik ve çevresel sorumluluk KTÜ’nün öncelikli çalışma alanlarındandır. Üniversitemiz, özellikle Karadeniz ekosisteminin korunması ve çevresel tehditlerle mücadele edilmesi için uluslararası ölçekli projelerde koordinatör ve paydaş olarak yer almaktadır. LitOUTer, DOORS, BlackNETs gibi projeler, deniz çöplerinin azaltılması, hayalet ağların temizlenmesi, çevresel farkındalık oluşturulması ve mavi ekonomi uygulamalarının geliştirilmesi hedefleriyle öne çıkmaktadır. Bu projeler sayesinde binlerce kişiye çevre bilinci kazandırılmış; balıkçılar, öğrenciler ve yerel paydaşlar sürdürülebilir uygulamalar konusunda eğitilmiştir. Üniversitemiz ayrıca alternatif yakıt teknolojileri, karbon emisyonlarının azaltılması, enerji verimliliği ve yeşil liman uygulamaları gibi alanlarda AR-GE çalışmaları yürütmektedir.
Nitelikli denizcilik profesyonelleri yetiştirmek Türkiye’nin küresel rekabet gücünü artırıyor. KTÜ’nün öğrenci odaklı yaklaşımı, uluslararası sertifikasyon süreçleri ve mezunlarının sektördeki başarısı açısından nasıl bir değerlendirme yaparsınız? Önümüzdeki dönemde denizcilik alanında hangi yeni adımları planlıyorsunuz?
KTÜ’nün öğrenciyi merkeze alan eğitim yaklaşımı, hem uluslararası sertifikasyon süreçlerinin gereklerini yerine getirmekte hem de mezunlarımızın sektördeki yüksek başarı oranına doğrudan yansımaktadır. Eğitim programlarımız STCW standartlarıyla uyumlu olarak yürütülmekte; öğrenciler güvenlik, navigasyon, makine işletimi, çevre koruma, gemi operasyonları ve gemi inşaatı gibi alanlarda global gereklilikleri karşılayan bilgi ve becerilerle donatılmaktadır. Kariyer Günleri, konuk uzman dersleri, sektör seminerleri ve danışma kurulları aracılığıyla öğrenciler sektöre daha mezun olmadan adapte olmakta; çok sayıda öğrencimiz staj yaptıkları kurumlardan iş teklifi almaktadır.
Son olarak eklemek istedikleriniz var mıdır?
KTÜ, kalite güvencesi, araştırma yetkinliği ve uluslararasılaşma hedeflerini bütüncül bir yaklaşımla hayata geçiren güçlü bir akademik kurumdur. Denizcilik alanındaki faaliyetlerimiz, hem bölgesel kalkınmaya katkı sunmakta hem de ülkemizin uluslararası denizcilik standartlarıyla uyumlu insan kaynağı yetiştirme kapasitesini geliştirmektedir. Üniversitemiz, stratejik plan doğrultusunda eğitim-öğretim süreçlerini sürekli iyileştirmeye, araştırma projelerini çeşitlendirmeye ve sektörle daha derin entegrasyon sağlamaya kararlılıkla devam edecektir. KTÜ’nün vizyonu, ulusal ve uluslararası düzeyde örnek gösterilen, yenilikçi, sürdürülebilir ve bilim odaklı bir denizcilik eğitim modeli oluşturmaktır.
