Küresel Gemi Sipariş Defteri 17 Yılın Zirvesinde

BIMCO verilerine göre, 2026 yılının ilk çeyreği itibarıyla küresel denizcilik sipariş defteri, 191 milyon telafi edilmiş gros tona ulaşarak 17 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Bu rakam, küresel filonun %17'sine denk geliyor ki bu, 2011'den bu yana görülen en yüksek oran. Sipariş defterindeki bu artış, 2020'li yıllar boyunca devam eden yoğun yeni gemi inşası sözleşmeleri ve son dönemde tarihin en yüksek çeyreklik ham petrol tankeri siparişleriyle desteklendi.

 BIMCO'nun yeni verileri, 2026'nın ilk çeyreğinde yeni gemi inşası sözleşmelerinin, bir önceki yılın aynı dönemine göre %40 artarak 17,6 milyon gros tona yükseldiğini gösteriyor. Bu yükselişte, tanker siparişlerinin üç katına çıkması ve LNG tankeri sözleşmelerindeki toparlanma etkili oldu. Genel olarak tankerler, toplam sözleşmelerin %32'sini oluşturarak 2017'nin ikinci çeyreğinden bu yana en yüksek paya ulaştı. Bu önemli yıllık artışa rağmen, kuru yük siparişlerindeki gevşeme nedeniyle yeni inşa sözleşmeleri bir önceki çeyreğe göre %17 azaldı. 

BIMCO denizcilik analizi müdürü Filipe Gouveia, "2020'li yıllarda şu ana kadar yeni gemi inşası sözleşmeleri, büyük sektörlerdeki güçlü piyasa koşulları, genel olarak daha büyük bir filo ve artan filo yenileme ihtiyacı nedeniyle 2010'lu yılların ortalamasından %47 daha yüksek seyretti. Bu durum, yeni inşa fiyatlarının artmasına ve tersanelerde teslimat sürelerinin uzamasına katkıda bulundu; bu yılki sözleşmelerin %57'sinin 2028'den sonra teslim edilmesi bekleniyor" yorumunda bulundu.

 Bazı denizcilik sektörleri şu anda nispeten büyük sipariş defterlerine sahip. Sipariş defterinin filoya oranı; ham petrol tankerlerinde %22'ye, ürün tankerlerinde %19'a, konteyner gemilerinde %37'ye ve LNG'de %40'a yükselmiş durumda. Ham petrol ve ürün tankerlerinde, mevcut filonun sırasıyla %21'i ve %17'si, genellikle geri dönüşümün düşünüldüğü yaş sınırı olan 20 yaşın üzerinde olduğu için bu yeni binaların filo yenilemesini desteklemesi bekleniyor. Buna karşılık, konteyner filosunun sadece %4'ü ve LNG filosunun %8'i 25 yaşın üzerinde. Ancak bu segmentlerde daha yüksek talep artışı bekleniyor. 

Gouveia, "Orta vadede, birkaç büyük denizcilik sektöründe halihazırda şişen sipariş defterleri, yeni gemi inşası sözleşmelerinde bir yavaşlamaya katkıda bulunabilir. Tersanelerdeki uzun teslimat süreleri ve yüksek yeni inşa fiyatları, Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı geçişlerine ilişkin yüksek piyasa belirsizliği ve alternatif yakıt mevcudiyeti ile birleştiğinde sözleşmeleri olumsuz etkileyebilir" dedi.

 2020'li yılların büyük bir bölümünde tersaneler, birçok sektördeki gökyüzüne ulaşan navlun oranlarına paralel olarak siparişlerde çok önemli bir patlama yaşadı. Günümüzün tersane süper döngüsüne bir örnek olarak; bugün siparişte olan tüm gemilerin %20'si ancak üç yıldan fazla bir süre sonra teslim edilebilecek. 2021'in başında, küresel sipariş defterinin sadece %5'i üç yılı aşan teslimat tarihlerine sahipti. 

Buna rağmen, tersanelerin zorlu teslimat çizelgelerini karşılayabilme konusunda karşılaştıkları önemli tedarik zinciri sorunları bulunuyor.

 Broker BRS yakın tarihli bir raporunda, "Özellikle çift yakıt teknolojisine sahip olanlar için ana makineler tıkanma noktası olmaya devam ediyor" notunu düşerek şunu ekledi: "Motor üretim kapasitesindeki sınırlı genişleme, tersanelerin, özellikle küçük veya yeniden faaliyete geçen tesislerin, mevcut kızaklarını tam olarak kullanabilmek için yeterli ana makine tedarik edemediği bir piyasa yarattı."