Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) biyolojik kirlenmeye ilişkin kılavuzları halen gönüllülük esasına dayanıyor. Ancak bölgesel uygulamalar, sektörün daha sıkı bir düzenleyici yapıya doğru ilerlediğini gösteriyor.

Kaliforniya’da gemilerin bir biyolojik kirlenme yönetim planı ve kayıt defteri bulundurması, ayrıca yıllık rapor sunması gerekiyor. Avustralya ve Yeni Zelanda, limanlarına gelen gemileri biyolojik kirlenme açısından kontrol ederken, Brezilya’da uygulanan standartlar da yönetim planı ve kayıt defterinin yanı sıra gerçekleştirilen tüm denetim ve su altı temizlik işlemlerinin kaydedilmesini öngörüyor.

Bu düzenlemelerin ortak noktasını ise gemi gövdesinin durumunun belgelenmesi, gerçekleştirilen bakım faaliyetlerinin kayıt altına alınması ve gerektiğinde yetkililere sunulabilecek güvenilir bir geçmiş oluşturulması oluşturuyor.

Temizlik Kadar Kayıt da Önemli

Proaktif gövde temizliği uzun süredir yakıt tüketiminin ve operasyonel maliyetlerin azaltılmasında önemli bir yöntem olarak değerlendiriliyor. Yeni düzenleyici ortamda ise düzenli bakımın sağladığı veri ve kayıt geçmişi de avantaj yaratıyor.

Bir gövdenin ne zaman kontrol edildiği, hangi durumda bulunduğu, hangi bakım veya temizlik işlemlerinin gerçekleştirildiği ve işlem sonrasında nasıl bir sonuç elde edildiği; liman otoriteleri, denetçiler ve sigorta kuruluşları açısından giderek daha kritik hale geliyor.

Ancak geleneksel yöntemde dalış kontrolleri, temizlik operasyonları ve liman ziyaretlerinin farklı zamanlarda ve farklı hizmet sağlayıcılar tarafından gerçekleştirilmesi, gemi gövdesinin durumuna ilişkin verilerin parçalı kalmasına neden olabiliyor. Bu durum, gövdenin geçmişini bütüncül şekilde takip etmeyi zorlaştırıyor.

P&I Kulüpleri Açısından da Risk Yönetimi Konusu

Gövde bakım kayıtlarının önemi yalnızca mevzuata uyumla sınırlı değil. Konu aynı zamanda operasyonel risk ve sigorta süreçleri açısından da önem taşıyor.

Düzenli şekilde oluşturulan bir gövde geçmişi; limanlarda mevzuata aykırı temizlik nedeniyle oluşabilecek cezalar, gövde durumuna ilişkin anlaşmazlıklar veya operasyonel gecikmeler gibi durumlarda kanıt niteliği taşıyabiliyor.

Rutin operasyonların bir parçası olarak eş zamanlı oluşturulan kayıtların, herhangi bir olayın ardından geriye dönük olarak hazırlanan raporlardan daha güçlü ve güvenilir bir veri kaynağı sunduğu belirtiliyor.

Güvenlik Boyutunda da Gövde Denetimi Öne Çıkıyor

Gövde denetiminin önem kazandığı alanlardan biri de gemi güvenliği. 2025 ve 2026 yıllarında bazı tankerlerin gövdelerine yerleştirilen limpet mayınları nedeniyle hasar gördüğü olaylar, su altında kalan gövde yüzeylerinin düzenli olarak kontrol edilmesinin güvenlik açısından taşıdığı önemi yeniden gündeme getirdi.

Bu tür tehditler belirli ticaret rotaları ve operasyonlarla bağlantılı olsa da gemi gövdesinin hem geniş hem de incelenmesi güç bir yüzey olması, kapsamlı denetim teknolojilerine duyulan ihtiyacı artırıyor.

Greensea IQ'dan Sürekli Gövde Kaydı Yaklaşımı

ABD merkezli deniz robotik teknolojileri şirketi Greensea IQ, geliştirdiği EverClean platformuyla gövde temizliği ve denetim süreçlerini sürekli veri üretimiyle bir araya getiriyor.

Başlangıçta otonom ve proaktif bir gövde bakım sistemi olarak geliştirilen EverClean, gemi gövdesinde hareket ederken biyolojik kirlenmeyi düşük seviyede tutmanın yanı sıra gövdenin durumuna ilişkin konum referanslı veriler de topluyor.

Böylece temizlik ve kayıt işlemleri birbirinden bağımsız iki operasyon olmaktan çıkarılarak aynı süreç içerisinde gerçekleştirilebiliyor. Sistem, tekrarlanan operasyonlardan elde ettiği veriler sayesinde gemi gövdesinin zaman içerisindeki durumunun takip edilmesine olanak sağlıyor.

EverClean, temizlik gerekmediği durumlarda bağımsız bir denetim aracı olarak da kullanılabiliyor. Sistem, geleneksel bir uzaktan kumandalı su altı aracı (ROV) gibi gövde çevresinde serbest hareket edebiliyor ve ardından yüzeye tutunarak yakın mesafeden, konum referanslı haritalama gerçekleştirebiliyor.

Platformun altyapısında Greensea IQ tarafından geliştirilen Core yazılımı bulunuyor. Yazılım; hassas navigasyon, gelişmiş otonomi ve farklı kaynaklardan elde edilen verilerin bir araya getirilerek raporlanmasını sağlıyor.

Şirket ayrıca gövde kalınlığı ölçümü gibi farklı denetim ihtiyaçlarına yönelik özel sensör ve ekipman entegrasyonları üzerinde de çalışmalar yürütüyor.

EverClean böylece tek platform üzerinden iki temel işlev sunuyor: ihtiyaç halinde proaktif gövde temizliği gerçekleştirmek ve gerektiğinde gövdeyi denetleyerek durumunu kayıt altına almak.

Denizcilik sektöründe biyolojik kirlenmeye yönelik kuralların sıkılaşmasıyla birlikte, gemi gövdesinin yalnızca temiz olması değil, bakım ve denetim geçmişinin doğrulanabilir verilerle ortaya konulabilmesi de yeni dönemin önemli gerekliliklerinden biri haline geliyor.